Fred en de familie

Denk er een ranch bij, wat paarden hier en daar, felle zon en een groot weiland en het plaatje is compleet. Lederman en schoenenheld Fred de la Bretonière is als een Amerikaanse cowboy op een familiebarbecue – warm en hartelijk, niet pretentieus maar wel consciëntieus.

Alles klopt. In de reusachtige Zuiveringshal staan lange houten tafels, banken ernaast. Midden in de hal is het kookpodium waar Amaro, theatrale chef-kok, voor de 750 vrienden van Fred een viergangendiner maakt. Uit een wok zo groot als een pokertafel komen eindeloze slierten spaghetti en zelfgemaakte wasabigeitenkaas. De Bretonière-familie mag zelf opscheppen, het is immers een feest der verwanten.

Dwars door het rustieke maal dendert een modeshow van vijfentwintig appetijtelijke cowgirls, gekleed in Freds leder, zijn verrassing: een kledinglijn. Behalve schoenen, tassen en riemen, sneed De la Bretonière met zijn mes in lederen jurken, rokken en bevallige bovenstukjes. Paraderend door het feestelijke maal lijken de meisjes de belichaming van Freds credo: puur natuur en zo tijdloos dat de dames in geen enkel tijdperk zouden misstaan.

De pater familias zelf maakt een rondje over de tafels om elk van zijn gasten persoonlijk de hand te schudden. In zijn kielzog volgen zijn twee kleinkinderen, nazaten van het De la Bretonière-erfgoed. De bekoorlijke troubadour Ellen ten Damme volgt met een lyrisch optreden waarna een volledig orkest de tafels bevolkt. Kroon op het familiediner is echter het optreden van dochter De la Bretonière, Esmée, die in zingzang zuidelijk Amerikaans haar liefde voor haar vader bezingt. Met natte ogen en een tere stem zegt de kleine grote man: ‘Ik ben niet snel tevreden, maar nu ben ik tevreden.’

Echte kerels

‘Er zijn geen echte kerels meer’ eindigt het gedicht dat stadsdichter F. Starik voor Sail @ OBA Werf ‘t Kromhout schreef. De expositie gaat over de legendarische Werf ’t Kromhout aan de Nieuwe Vaart, een werf met geschiedenis, waarvan de geëxposeerde foto’s uit 1900 bijna in een prullenbak belandde, maar net op tijd eruit werden gevist en door het Scheepvaartmuseum zijn gered.

De stadsdichter zelf komt binnen rennen als zijn eigen creatie net is voorgedragen door uitgever Guus Bauer, bij afwezigheid van de schepper zelf. Starik is te laat omdat hij nog even een gedicht moest voordragen voor de kersverse burgemeester. ‘Niet de doen deze functie’, hijgt hij tussen de bedrijven door.

De echte kerels over wie Starik schreef zijn de werfbouwers (afwezig op de borrel). De naar teer geurende stoere mannen die zich nog vies durfden maken. Stoere nostalgie voor de in gelikt pak gehulde man van het schone woord.

Gelukkig heeft de bieb ook nog een paar echte mannen ingehuurd om de scheepstentoonstelling wat testosteron te geven. Het Weespertrekvaart Mannenkoor  zingt zeemansliederen zo diep en zo vol dat de wanden van het kleine expozaaltje meeresoneren.

De zingende mannen hebben tatoeages, gestreepte shirts en zelfs een schipperspet. Ze geuren naar zweet en hebben diepe stemmen. Een korte navraag naar welke kotter of welk schip deze kerels bezeilen brengt echter een ontluisterend antwoord: het zijn geen schippers, maar artsen, ambtenaren, buschauffeurs en advocaten. Ze dragen een schipperskostuum voor de show.

Heeft Starik toch gelijk. Er zijn geen echte kerels meer.

Schuim was overigens zelf ook laat bij de expo-opening. In plaats van bij de bibliotheek stond ze bij de scheepswerf. Tussen het grove echte kerelgereedschap was geen borrel te bekennen.
Het is duidelijk tijd voor vakantie. 26 juli weer terug.

De kunst van het voetbal kijken

In de rust staat er nog een rij. Tussen de Chinezen, toeristen en Warmoesstraathabitués hopen de laatkomers op een plekje in kunstcentrum W139. Twee tengere, doch strenge uitsmijters selecteren. Een A4’tje op het raam deelt droog mee: VOL.

Voor diegenen die voetbal altijd scharen onder plat vermaak en zich liever laven aan experimentele kunst, biedt W139 een ideaal alternatief: voetbal kijken op een kunstwerk. Het kunstwerk is een houten tribune pal tegenover en grote witte muur waar de oranje mannen op geprojecteerd kunnen worden. Rechts van het scherm staat een doel, al betrof het een live wedstrijd.

Slim van Tim Voss, sinds twee maanden directeur om zo op het WK in te spelen. ‘Ik kwam hier en wist dat het WK eraan kwam. Dit was wat belangrijk was, daar moesten we iets mee doen’, zegt hij tussen het gebrul bij de 3-1 door. De Canadese kunstenaar Cedric Bomford bouwde een grote houten tribune waarop een stuk of honderd fans uitbundig kunnen stampen en schreeuwen.

Behalve het verkapte voetbalkijkkunstwerk is het W139-sfeertje minder kunstzinnig dan verwacht. Er lopen een paar manisch modieuze dames rond in zelf geassembleerde creaties, die nog nooit eerder een wedstrijd zagen. Het percentage oranje gekleurde supporters is beduidend lager dan in omringende kroegen. En roken wordt gedoogd. Maar verder blijkt maar weer dat voetbal alle verschillen overschaduwt: hoge kunst, lage kunst, als de bal maar in het doel belandt.

In W139 rammelt de houten tribune van angstige anticipatie als het fluitsignaal van het einde van de wedstrijd nog niet klinkt. Is dan eindelijk de wedstrijd voorbij dan barst de zaal uit in extatische dansen en vurig gejuich – extra versterkt door de holle akoestiek in de grote ruimte en weergalmd door de hele straat.

Cultuurbeproeving

Ietwat verweesd strompelt de theatrale goegemeente met in hun kielzog een klein groepje ambtenaren de bus uit. Een rondje Zunderdorp en een heftige voorstelling verder zijn de cultuursnuivers weer bijna op veilige grond. Het is nog geen grachtengordel, maar het NDSM-terrein is inmiddels ook wel stedelijk gemeengoed geworden.

Eens per jaar tijdens het Over het IJ festival komt ook het Siberië van Amsterdam even aan bod in het culturele dieet van menig cultuurambtenaar. En dan niet alleen de veilige randen van het IJ, maar diep in Noord, landelijk Noord zelfs. Locatietheater heet dat. ‘Zo zie je nog eens wat’, vergoelijkt de cultuurcoryfee, bewapend met citronella tegen muggenaanvallen en een sjaal tegen de kou.

Locatietheater betekent echter ook theater buiten een schouwburg van zachte rode stoelen. Harde banken in een weiland en een ongemakkelijke koptelefoon maken de zit niet plezanter. En dan gaat Nacht, de betreffende voorstelling geregisseerd door vooraanstaand regisseur Thibaud Delpeut, ook nog eens over oorlog. Mooi, maar het komt best hard aan.

Als dan ook nog een paar lokale jongetjes op opgevoerde scooters met luid getoeter de hogere kunst verstoren lijkt het geduld voor de Noordpool van de hoofdstad echt op. Het biertje bij de gastvrije nabijgelegen boerderij leek nog zo idyllisch, maar blijkbaar komt met de nacht ook het schorem uit hun hol. ‘Toch eens met de verantwoordelijk wethouder bespreken’, mijmert de kunstklerk alvorens hij weer in de gecharterde bus stapt.

Met de voeten weer bijna op Unesco-werelderfgoed waagt de kunst en cultuurgarde zich nog aan een drankje op het NDSM-festivalterrein. Op de achtergrond bonken de jaren negentig hits van DJ-duo Lode en Simone, niet toevallig ook de bazen van het festival. Toch mooi die portefeuille kunst en cultuur.

Tuin der dichters

‘Poëzie en lachen is belangrijk!’ vindt Rodaan Al Galidi, dichter en Irakees vluchteling. ‘Gedichten hoeven niet als een grafrede te worden gelezen, zo serieus.’ De tengere man heeft dan net een veld poëzieminnenden in de Tolhuistuin (overigens deze avond minder goed bezocht door de inheemse Noorderlingen) aan het lachen gekregen met zijn vier gedichten over zijn boeken die bij de Slegte liggen. Al Galidi is ervan overtuigd dat hij het net zo goed, al dan niet beter, zou doen als tv-dichter Nico Dijkshoorn. ‘Geef me vijf minuten zendtijd en ik maak heel Nederland aan het lachen.’

Dichtershonk Perdu organiseerde onder leiding van poëtisch duo Joost Baars en Thomas Möhlmann een dichtersmarathon. Dertig dichters dragen ieder drie gedichten voor, een van een buitenlandse collega en twee van zichzelf. Sommigen lezen, anderen spelen groots theater, het rijmt niet allemaal, maar stemt erg lyrisch.

Zoveel woorden maken echter dorstig en daar loont de opzet van een dichterlijk feest in een tuin zich onmiddellijk: de minder stoïcijnse dichtliefhebber loopt even weg en komt dan weer terug. Of zoals poëet Erik Jan Harmens het zegt: ‘Dertig dichters op een avond zonder mogelijkheid om weg te gaan is een marteling. Dit is te doen.’

Dus zit de een smachtend de luisteren naar debutant Arie Boomsma – die sinds een jaartje ook lid van het dichtersgilde en tot de Dichtersmarathon zijn poëtische kunsten alleen aan zijn vriendin heeft laten horen -, grinnikt de ander bij de woordkunsten van nurkse stadsdichter F. Starik en warmt een derde zich aan een houtkachel met een biertje en zacht dichterlijk gesmiespel op de achtergrond.

De cult van Jack

Zijn broek onder zijn billen.
Een snor als een Duitse pornoster.
De klep van zijn pet langer dan een duikplank.
Rappend in onverstaanbaar Afrikaans.
Zichzelf tot ster vererend.
Geen refrein gaat voorbij zonder het noemen van zijn naam.
Jack Parow is een held.

Nederland speelt in Zuid-Afrika. Zuid-Afrika komt naar Nederland. De Melkweg geeft tijdens het WK korting op Zuid-Afrikaanse optredens. Slim bedacht en zinnig voor een klein beetje Afrikaanse cultuur.

Zuid-Afrika’s whitetrash superster en anti-held Parow is vanavond boegbeeld. Dankzij Facebook en youtube werd hij binnen een paar maanden een hit in Nederland. Zijn snor wordt gekopieerd, dik plakkend boven jonge lippen. Zijn pet nagemaakt, ver uitstekend boven hoofden, ongezien klappen uitdelend aan nietsvermoedende mededansers.

Jack Parow heeft humor. Daarom is hij leuk, zeggen de liefhebbers. Hij heeft zelfspot, maakt ironische rap. Zijn buik iets te zwaar. Zweet maakt zijn grauwe hemd donker. Ongeschoren steekt zijn snor minder sterk af tegen zijn bleke wangen.

Keihard zingen de fans mee. ‘Jy dink jy’s cooler as ekke’ (Je denkt dat je cooler bent dan ik). Iemand springt het podium op en crowdsurft het publiek in. Parow zet zijn klep af en veegt zijn vette haar in een kuif. Zijn teksten zijn onbegrijpelijk en hilarisch tegelijk.

jou styl kak sag soos ‘n pink marshmallow
meisies skree vir net “one night in parow”
(vrij vertaald:
jouw stijl is laf zoals een zacht roze schuimpje
meisjes schreeuwen om ‘één nacht met Parow’)

Na het laatste nummer joelt de zaal een minuut, twee, vijf, bijna tien om een toegift. Uiteindelijk komt Parow toch weer het podium op. Bij gebrek aan nieuw materiaal herhaalt hij een nummer. Het maakt de zaal niets uit. Niemand is cooler dan Jack Parow.

Shoppen voor gevorderden

Theaterproducent Henk van der Meijden zwaait met folders voor zijn nieuwe zomermusical Crazy Shopping – een muzikale voorstelling over shopverslaafden. Niet meer dan toepasselijk op een avond waar alles draait om consumeren. Het glimmende boekje van gehaaide dames met tasjes verschilt slechts in een enkel opzicht van de avond in Strandzuid: hier draait het om winkelen in het luxe segment – op een feestje met modeshows en champagne.

Het klassieke winkel in winkel uit shoppen is niet meer van deze tijd. Te vermoeiend, te weinig productief en te weinig glitter en glamour. Promotiebureau Silk, in de persoon van ex-model Tamara Elbaz, voelt dat heel goed aan. Zij organiseerde een partijtje waar de luxeliefhebber naar hartenlust met de pinpas kan zwaaien.

Strandzuid wordt dus bevolkt door gesoigneerde lui van allerlei pluimage met als gemene deler hun opwaartse mobiliteit (en hun affiniteit met PC Hooftstraatkroeg Caffè PC). Langbenige vrouwen paraderen op torenhoge hakken over de houten paletten op de grond (waar ze regelmatig met diezelfde naaldhakken klem komen te zitten in de gleuven). Kapitaalkrachtige mannen kijken, bewonderen en spenderen.

Na een show (collectie zomer 2010) van Monique Collignon, een van Nederlands topontwerpsters, kan het aanschafparadijs van start. Vrouwen storten zich op de afgeprijsde zijden jurkjes, rokjes, en blousjes die in het rek naast de catwalk hangen, gretig graaiend naar die ene briljante kortingsactie.

Wie de hectiek wil ontlopen kan even loungen op een massagestoel. De mannen vergapen zich aan glanzende motoren of built-in jacuzzi’s. Mojito’s (cocktails) vinden gretig aftrek op de surrogaat strandboulevard van het etablissement. Bij de uitgang wacht nog een presentje voor de enthousiaste koopliefhebbers: een tasje reclame voor tandbleken, jacuzzi’s en haarproducten. The shopping must go on.

Politieke vrienden

Schuim stuitte op een borrel van ingewijden aan het IJ. Parool stadhuisverslaggever Addie Schulte verruilt de Amsterdamse politieke arena voor een plekje op de buitenlandburelen. Ingrijpend is zo een verandering, dus daar mag best even bij worden stilgestaan. Redactioneel navelstaren heet dat. Schuim doet er gretig aan mee.

Aangezien Addie een lange staat van dienst heeft in de Amsterdamse politieke verslaggeving (en daarvoor in Den Haag – zo een functie krijg je namelijk niet zomaar) wordt de zomerse borrel bevolkt door een keur aan Stadhuisbewoners. Waarnemend burgemeester Lodewijk Asscher (‘over acht dagen misschien werkloos’), wethouder Carolien Gehrels, D66-raadslid Ivar Manuel, Noord-Zuidlijncoryfee Geert Dales – niemand is te beroerd om een persmuskiet gedag te zeggen (ook al vertrekt hij niet echt.) Grootmoedig zwaaien zij een kritische pen uit.

VVD-fractievoorzitter Robert Flos is voor zijn politieke carrière zelfs schatplichtig aan Addie, zegt hij. ‘Ik ben veel harder geworden, na het commentaar van Addie’ (het gewraakte artikel betrof kritiek op de kleurloosheid van de VVD). PvdA-raadslid Peggy Burke noemt de politiek verslaggever een heel goede journalist. Anderen fluisteren dat ze hem zullen missen. Addie’s partner in crime Bas Soetenhorst treurt even maar ziet de scheiding van tafel en bed als een florissante opstap voor nieuwe tijden. Een eervol scheiden.

Het mooie aan zo’n politiek samenkomen is dat er altijd nieuws is te halen. Een journalist is nooit buiten functie dus leggen de politieke aficionado’s nonchalant hun oor te luisteren als in borrelpraat nieuwtjes vallen over partijperikelen en vermeende kongsi’s. De politici slaan er geen acht op: daarvoor zijn ze te gewend aan politieke stukjeschrijvers. Of is het alcoholische aanbod te royaal?

Voetbal?

Een man had het nooit op dat tijdstip gedaan. Een sieradenlancering houden precies op het moment dat het Nederlands elftal in de achtste finale speelt. Onhandig. Een man had op zijn minst televisies geregeld om de wedstrijd te kunnen zien. Maar die waren er ook niet.

Charlotte Ligthart is een vrouw. En ze heeft niet zoveel met voetbal. Maar los van een uitgekauwde seksediscussie is er hier sprake van slechte planning. Ligthart lanceerde haar sieradenlijn Lady Indira precies tijdens Nederland-Slowakije in een ruimte in het College Hotel zonder airconditioning. Dat Nederland zou spelen, had ze niet voorzien. Verzetten? Kon niet, ze had bezoek uit India. De opkomst: zeven mensen, van wie bijna allemaal vrouw.

Jammer was dat. Haar sterontwerpster Eina Ahluwalia, overgevlogen uit India, sprak nu voor anderhalve man en een paardenkop; de fantastische onaangeraakte petitfours (die waren wel oranje!) smolten en het selecte clubje zweette hevig tijdens de powerpointpresentatie. ‘Ach, het zij zo’, zei Ligthart, ook yogalerares, beheerst.

Zelfs in de andere ruimtes van het College hotel was het stil. Niemand had een scherm om de wedstrijd te bekijken. De bediening baalde, maar alleen het keukenpersoneel had een radiootje. Twee verdwaalde zakenmannen met tien minuten pauze smeekte om een televisie. ‘Is er niet’, liet de gerant kordaat weten.

Dus bleef het voetbal ver weg. De vuvuzela’s verstomd. In het warme zaaltje van de sieradenpresentatie was het een yogadanseres in oranje die de show stal. De juwelen drapeerde ze over haar hoofd, haar handen, haar middel. Mooie glimmers, strakvormgegeven snuisterijen – opsmuk die het waard was te worden gezien.

Maar er was ook na de wedstrijd niemand om het te zien. Charlotte Ligthart deed of het haar niet deerde. Ze lachte, maakte een praatje, was trots op haar prestatie. Maar ongewild kreeg het voetbal toch nog vat op haar leven, al had ze het helemaal uitgeband.

De gast

Het licht in de kamer brandt. Zou de gast al slapen?
Een zachte klop op de deur.
Geen gehoor.
Nog eens.
Niets.
Toch maar weer de steile trappen naar beneden terug naar het feestgewoel.

Boven in het decor van de voorstelling Don Q (at your service) in het Amsterdamse Bostheater zijn twee hotelkamers. Theaterbezoekers mogen er een nachtje slapen. Op de première zijn beide kamers bezet. Maar wie zou er slapen?

Op het podium is het feest losgebarsten. De regie-assistent ramt op zijn bas, de hoofdrolspeler wankelt al een beetje, de regisseur rent van fan naar fan. Euforie. De première ging goed, zegt de regisseur; de tribune zat bijna helemaal vol; de spelers waren op dreef, grappig, energiek. Het is niet meer dan terecht dat het bier stroomt, de wijn vloeit, de wodka-redbull mixt en onmiddellijk naar het hoofd stijgt.

De stagiaires met frisse hoofden dansen alsof hun leven er vanaf hangt, de muziek wordt luider, een buffet wordt aangevoerd. Geuren, hitte, net onder het raam van de hotelkamers. Slapen ze al, de gasten?

Dan staat plots een blonde man in pak tussen de feestgangers. Zijn haar krult, hij lacht zenuwachtig. In zijn hand rinkelt een sleutel: kamer 201. Het is de hotelgast. Maar niet zomaar een hotelgast, het is Vincent van Dijk, de Amsterdamse slaper, de man die een jaar lang elke dag in een ander hotel in Amsterdam slaapt. ‘Hoi’, zegt hij. ‘Ik voel me hier net Being John Malkovich (de film met en over John Malkovich).’ De voorstelling gaat over een schrijver in een hotel en Van Dijk schrijft ook.

De hotelslaper laat zijn kamer zien. Met bloemetjesgordijnen en dito dekbed. Maar Van Dijk gaat nog lang niet slapen. Het feest raast door. Pas heel laat, het wordt al bijna licht, klautert Van Dijk de stalen trappen omhoog. Het is dan eindelijk stil.